(ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud)
- ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, jednej z gałęzi Kapetyngów. Książę Orleanu, a w latach 1573-1574 król Polski jako Henryk zwany Walezym. Od 1574 król Francji jako Henryk III.
Pochodzenie
Herb rodowy
Henryk Walezy był czwartym synem Henryka II, króla Francji i Katarzyny Medycejskiej. Na chrzcie otrzymał on imiona Aleksander Edward. Imię Henryk nadano mu dopiero na bierzmowaniu w roku 1565. Jego brat, Karol IX, był królem francuskim. Matka za wszelką cenę chciała osadzić wszystkich swych synów na tronie i gdy nie powiodły się inne plany wobec Henryka, zdecydowała się starać o egzotyczny dla Francuzów tron polski. Rozdzierające Francję walki katolików z hugenotami (francuskimi protestantami), czyli tzw. III wojna z hugenotami, umożliwiły Henrykowi pokazanie swych wojskowych umiejętności. Dzięki jego osobistej odwadze i przytomności umysłu pokonano w 1569 roku oddziały hugenotów pod Jarnac.
Przez pewien czas Henryk sprawował
urząd generalnego namiestnika królestwa.
Tak więc już w młodzieńczych latach
dał się on poznać zarówno jako dobry polityk jak i sumienny urzędnik.
Droga do polskiego tronu
Wybory nowego władcy polskiego po okresie bezkrólewia odbyły się w kwietniu i maju 1573 r. na prawym brzegu Wisły, naprzeciw Warszawy, pod wsią Kamień, która obecnie stanowi część stolicy. Najpoważniejszymi kandydatami do korony obok brata króla francuskiego byli: syn cesarza Maksymiliana II arcyksiążę Ernest Habsburg, car Iwan IV Groźny i Jan III Waza, król szwedzki, mąż Katarzyny Jagiellonki, siostry Zygmunta Augusta. Pod Warszawą stawiło się ok. 50 tysięcy osób, które uczestniczyły w głosowaniu. Najpierw odbyła się prezentacja kandydatów, której dokonali zagraniczni posłowie. Następnie zaczęto spisywać, lecz już w węższym gronie wybranych komisji artykuły dla króla. Miały to być uprawnienia i zobowiązania panującego. Po ich zatwierdzeniu, 5 kwietnia 1573 r. odbyło się głosowanie nad pretendentami do tronu. Zwycięzcą okazał się kandydat francuski, przedstawiony przez posła Jana de Monluc. Kilka dni po elekcji posłowie przyszłego monarchy zaprzysięgli w jego imieniu uchwalone przed wyborem postanowienia ogólne. Były to tak zwane artykuły henrykowskie. Przyjęto również osobiste zobowiązania elekta, noszące nazwę pacta conventa. Wybrano też poselstwo, które miało udać się do Paryża, aby oficjalnie zawiadomić księcia francuskiego o wyborze na króla Rzeczypospolitej Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego, odebrać od niego przysięgę, potwierdzającą przyjęcie uchwał elekcyjnych (artykułów i paktów), oraz możliwie szybko sprowadzić go do Rzeczypospolitej. Poselstwo wysłano okazałe i godne. Pertraktacje z Henrykiem i jego bratem, królem Francji Karolem IX, trwały dość długo. Opór budziły przede wszystkim artykuły dotyczące swobody wyznaniowej i możliwości wypowiedzenia posłuszeństwa królowi. Ostatecznie obaj władcy uznali i zaprzysięgli 22 sierpnia 1573 r. dawne i nowe prawa. Po tym fakcie poselstwo doręczyło Henrykowi dokument elekcyjny. Henryk Walezy został ogłoszony królem polskim i wielkim księciem litewskim.
Nihil novi
Potęga Rzeczypospolitej u zenitu. Zlota wolność. Elekcja., Jan Matejko
Do granic Polski dotarł po dwumiesięcznej podróży w końcu stycznia 1574 r. Orszak królewski, liczący 1200 koni, wozy z bagażami oraz karety z damami dworu i niewiastami lekkich obyczajów, ciągnął przez Heidelberg, Fuldę, Torgau, Frankfurt. Na Łużycach oczekiwał go książę piastowski Jerzy II Brzeski, który towarzyszył królowi aż do polskiej granicy. Granicę przekroczono w Międzyrzeczu, gdzie monarchę uroczyście powitała delegacja senatu z biskupem kujawskim, wojewodowie i kasztelanowie. Później przez Poznań i Częstochowę udano się w kierunku Krakowa, gdzie nastąpiło oficjalne powitanie.
Earth Day
Katalog D M O Z : Society : Holidays : Earth Day
| | |
18 pages found in Earth Day:
American Catholic: Earth Day
A Catholic look at Earth Day with resources on environmental information, stewardship of creation, and St. Francis of Assisi, the patron saint of ecology.
http://www.americancatholic.org/Features/Francis/earthday.asp
Chemists Celebrate Earth Day
The American Chemical Society provides activities that are designed to enhance public awareness of contributions made through chemistry in preserving the planet and the environment.
http://www.chemistry.org/portal/a/c/s/1/acsdisplay.html?DOC=oca%5cearthday%5cindex.html
Earth Day
Small site with the history of Earth Day and a poem.
http://earth-day.123holiday.net/
Earth Day
Tells what Earth Day is and when it is celebrated.
http://www.earthsite.org/day.htm
Earth Day Canada
Includes list of year-round programs and links to sales sites.
http://www.earthday.ca
Earth Day Every Day
Includes a history of the observance, environmental timeline, a virtual tour of an arctic wildlife sanctuary, and resources for teachers. From the Wilderness Society.
http://earthday.wilderness.org/
Earth Day Information Center
Features a large collection of fact sheets and policy papers. Provided by the National Center for Public Policy Research.
http://www.nationalcenter.org/EarthDay98.html
Earth Day on Your Block
Offers activities and projects to help help celebrate in their neighborhoods; lists ideas and resources.
http://www.allspecies.org/neigh/block.htm
Earth Day Scavanger Hunt
A short game consisting of 10 multiple choice questions pertaining to the environment.
http://www.cdli.ca/~dfurey/earthday/index1.htm
International Earth Day Site
Events, history, proclamations.
http://www.earthsite.org/
Lesson Plan - Earth Day
Teaching plan for teachers of grades 2 - 3. Developed as a student project for Utah State University.
http://teacherlink.ed.usu.edu/tlresources/units/Byrnes-celebrations/earthday.html
Lesson Plan: Earth Day
Teaching plan for teachers of grades 4 - 6. Includes contact information for organizations that offer materials, information, and projects for protecting the environment.
http://teacherlink.ed.usu.edu/tlresources/units/Byrnes-celebrations/Earth%20Day-%20Home%20Page
Mythinglinks.org: Earth Day
Offers annotated links to sites that focus on the annual observance as well as related environmental issues.
http://www.mythinglinks.org/EarthDay2000.html
Planetpals Earth Day
Contains the history of Earth Day, along with many education exercises for children.
http://www.planetpals.com/earthday.html
Save the Planet
Find out how to save the planet in your everyday life by taking these simple steps.
http://reference.aol.com/savetheplanet
TIME Newsfile: Earth Day
A collection of environmental articles published in TIME, including cover stories on toxic waste, the ozone and global warming
http://www.time.com/time/newsfiles/environment/
US Environmental Protection Agency: Earth Day
Includes history of the celebration, listing of EPA-sponsored events, and other resources.
http://www.epa.gov/earthday/
Man vs. Nature
Editorial asserts that Earth Day is the time to challenge the environmentalist premise that man should be sacrificed in order to preserve nature. <small>(April 21, 1999)</small>
http://www.aynrand.org/site/News2?page=NewsArticle&id=5200
|
Ciekawe linki z DMOZ:
link-Society/Subcultures
link-Kids_and_Teens/People_and_Society
link-Society/Disabled
link-Kids_and_Teens/Your_Family
link-Games/Online/Strategy
link-Regional/D
link-Science/Social_Sciences/Linguistics
link-Home/Homeowners/Home_Buyers
link-Regional/North_America
link-Regional/North_America
link-Games/Trading_Card_Games/Dredd
link-Reference/Education
link-Regional/T
link-Games/Trading_Card_Games
link-Regional/U
link-Society/Support_Groups
link-Games/Card_Games
link-Computers/Home_Automation
link-Health/Mental_Health
link-World/Norsk/Helse
link-Computers/Home_Automation
link-Regional/N
link-World/Polska
link-Home/Software
link-Games/Party_Games
link-Regional/P
link-Society/People/Women
link-Games/Gambling
link-Regional/M
link-Society/Organizations
link-Society/Religion_and_Spirituality
link-Society/Organizations
link-Regional/L
link-Home/Domestic_Services
link-Regional/R
link-News/By_Subject
link-Health/Regional
link-Society/Future
link-Home/Cooking
Ciekawostki
Krótkotrwałe panowanie Henryka Walezego na Wawelu było prawdziwym zderzeniem cywilizacyjnym pomiędzy rzeczywistością polską, a francuską. Młodego króla i jego francuską świtę dziwiły urządzane przez polskich poddanych pijatyki, rozczarowało ubóstwo polskich wsi i surowy klimat kraju. Polacy natomiast uważali Francuzów za zniewieściałych, władcy mieli za złe cudzoziemskie stroje i zamiłowanie do biżuterii. Co ciekawe, pod wieloma względami ówczesna Polska wyprzedzała Francję. Właśnie na Wawelu Walezy po raz pierwszy zobaczył wychodki, z których nieczystości odprowadzano poza zamkowe mury, i po powrocie do Francji nakazał zbudowanie takich urządzeń w Luwrze i innych pałacach.
